{"id":1118,"date":"2026-11-19T00:35:04","date_gmt":"2026-11-18T20:35:04","guid":{"rendered":"https:\/\/bolnisi.az\/?p=1118"},"modified":"2026-11-19T00:36:05","modified_gmt":"2026-11-18T20:36:05","slug":"elm-v%c9%99-medeniyyet-salnamemizin-agsaqqali-akademik-m%c9%99d%c9%99d-cobanovun-coxsax%c9%99li-f%c9%99aliyy%c9%99tinin-isiginda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bolnisi.az\/?p=1118","title":{"rendered":"ELM v\u0259 M\u018fD\u018fN\u0130YY\u018fT SALNAM\u018fM\u0130Z\u0130N A\u011eSAQQALI: Akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259tinin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan elmi v\u0259 ictimai fikir tarixi el\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 ucal\u0131r ki, onlar\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n intellektual inki\u015faf\u0131n\u0131n, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkinin v\u0259 m\u0259n\u0259vi s\u0259daq\u0259tinin canl\u0131 salnam\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir. Bel\u0259 nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri, Az\u0259rbaycan dil\u00e7ilik elminin a\u011fsaqqal\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f t\u00fcrkoloq, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanov olmu\u015fdur. Onun ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6n\u00fcnd\u0259 t\u0259kc\u0259 bir alim, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 obraz\u0131 deyil, b\u00fct\u00f6v bir m\u0259kt\u0259b, xalq\u0131na, dilin\u0259, torpa\u011f\u0131na s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n m\u00fcbariz ziyal\u0131 simas\u0131 canlan\u0131r.<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan dil\u00e7iliyind\u0259 v\u0259 t\u00fcrkologiyada unikal imza sahibi olan akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 geni\u015fliyi v\u0259 d\u0259rinliyi il\u0259 se\u00e7ilir. O, Az\u0259rbaycan dil\u00e7iliyinin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rinin &#8211; dialektologiya, leksikologiya, \u00fcslubiyyat, etimologiya v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259dqiqind\u0259 \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Onun q\u0259l\u0259mind\u0259n \u00e7\u0131xan fundamental \u0259s\u0259rl\u0259r, monoqrafiyalar v\u0259 d\u0259rslikl\u0259r t\u0259kc\u0259 yerli elmi ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/strong><\/span><br \/>\nM\u0259d\u0259d \u00c7obanovun t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n \u0259sas qay\u0259sini ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onun tarixinin obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 dialektl\u0259rimizin z\u0259nginliyinin elmi d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si t\u0259\u015fkil edir. O, Az\u0259rbaycan dilinin \u015fiv\u0259 v\u0259 dialektl\u0259rini sistemli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k xalq\u0131m\u0131z\u0131n etnik-m\u0259d\u0259ni co\u011frafiyas\u0131n\u0131n d\u0259rin qatlar\u0131n\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Onun t\u00fcrkologiya elmin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r ortaq t\u00fcrk d\u0259y\u0259rl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 t\u00fcrkdilli xalqlar\u0131n elmi-m\u0259d\u0259ni inteqrasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nM\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llimin elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259ti Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan elmi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 k\u00f6rp\u00fc rolu oynam\u0131\u015fd\u0131r<br \/>\nM\u0259d\u0259d \u00c7obanovun f\u0259aliyy\u0259tinin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259 q\u00fcrurverici istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri onun do\u011fma yurdu Bor\u00e7al\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda qurdu\u011fu m\u00f6hk\u0259m elmi-m\u0259d\u0259ni k\u00f6rp\u00fcl\u0259rdir. Q\u0259dim Bor\u00e7al\u0131 torpa\u011f\u0131n\u0131n yetirm\u0259si olan alim h\u0259r zaman G\u00fcrc\u00fcstan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n ictimai-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131na, ana dilind\u0259 t\u0259hsilin v\u0259 m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131na yax\u0131ndan d\u0259st\u0259k vermi\u015fdir.<br \/>\nO, qon\u015fu \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259drisi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlam\u0131\u015f, G\u00fcrc\u00fcstan aliml\u0259ri, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259ri v\u0259 elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 s\u0131x akademik \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmu\u015fdur. M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 g\u00fcrc\u00fc xalqlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259srl\u0259raras\u0131 dostluq v\u0259 elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 ortaq elmi layih\u0259l\u0259rd\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Onun bu istiqam\u0259td\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti sad\u0259c\u0259 elmi inteqrasiya deyil, h\u0259m d\u0259 xalqlararas\u0131 dostlu\u011fun v\u0259 m\u0259n\u0259vi qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259yani t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nAlimin z\u0259ngin irsind\u0259n s\u00f6z a\u00e7ark\u0259n, onun x\u00fcsusi \u00e7\u0259kiy\u0259 malik olan t\u0259dqiqat istiqam\u0259tl\u0259rini ayr\u0131ca qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun elmi irsi onun d\u0259rind\u0259n i\u015fl\u0259diyi istiqam\u0259tl\u0259ri v\u0259 fundamental yana\u015fmalar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir:<br \/>\nAz\u0259rbaycan dilinin dialektologiyas\u0131 istiqam\u0259td\u0259ki t\u0259dqiqatlar\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin fonetik, leksik v\u0259 qrammatik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin \u015fiv\u0259l\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ndir. O, Bor\u00e7al\u0131 \u015fiv\u0259l\u0259rini x\u00fcsusi sisteml\u0259 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k, bu dan\u0131\u015f\u0131q t\u0259rzinin q\u0259dim o\u011fuz t\u00fcrkc\u0259sinin izl\u0259rini nec\u0259 qoruyub saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 elmi d\u0259lill\u0259rl\u0259 s\u00fcbut etmi\u015fdir. \u018fs\u0259rd\u0259 dilin tarixi inki\u015faf prosesi il\u0259 canl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131q dili aras\u0131ndak\u0131 \u00fczvi \u0259laq\u0259 ustal\u0131qla izl\u0259nilir.<br \/>\nNitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 \u00fcslubiyyat probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri: M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun dilimizin t\u0259mizliyi, leksik normativlik v\u0259 \u0259d\u0259bi dilin safl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyur. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 o, dil\u0259 k\u0259nardan g\u0259l\u0259n s\u00fcni \u00fcns\u00fcrl\u0259rin, \u0259sass\u0131z al\u0131nmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131n\u0131 elmi-metodoloji bax\u0131mdan \u0259sasland\u0131r\u0131r, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda m\u0259kt\u0259bin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin rolunu x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131r.<br \/>\nElmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun \u00f6m\u00fcr yolu ill\u0259rdir s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t etdiyi pedaqoji sah\u0259 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. O, t\u0259kc\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i alim deyil, h\u0259m d\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n, filoloqun yeti\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rolu olan b\u00f6y\u00fck m\u00fc\u0259llimdir.<br \/>\nUniversitet auditoriyalar\u0131nda onun oxudu\u011fu m\u00fchazir\u0259l\u0259r sad\u0259c\u0259 bilik \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 ana dilin\u0259 vur\u011funluq, milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr v\u0259 pe\u015f\u0259y\u0259 d\u0259rin sevgi a\u015f\u0131layan m\u0259n\u0259vi d\u0259rsl\u0259rdir. Alim y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 elmi kadrlar\u0131n &#8211; f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 elml\u0259r doktorlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6z elmi m\u0259kt\u0259binin prinsipl\u0259rin\u0259 sadiq qalaraq g\u0259nc n\u0259sl\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015flikl\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f, onlar\u0131 elmin i\u015f\u0131ql\u0131 yollar\u0131na y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, M\u0259d\u0259d m\u00fc\u0259llim pedaqoji v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 elm m\u0259b\u0259dind\u0259 ucalan m\u0259kt\u0259b yaratma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir.<br \/>\nV\u0259t\u0259nda\u015f m\u00f6vqeyi v\u0259 ictimai missiyana n\u0259z\u0259r yetirdikd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun f\u0259aliyy\u0259tini yaln\u0131z akademik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. O, \u0259sl ziyal\u0131 kimi c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r\u0259 he\u00e7 vaxt laqeyd qalmam\u0131\u015f, ictimai-siyasi h\u0259yatda, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259bli\u011find\u0259 f\u0259al v\u0259 prinsipial m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir.<br \/>\nOnun publisistikas\u0131 v\u0259 ictimai \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q yan\u011f\u0131s\u0131, milli t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 s\u0259daq\u0259t ruhu il\u0259 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259d\u0259d \u00c7obanov h\u0259r zaman ana dilimizin ke\u015fiyind\u0259 duran, onun qrammatik normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na, yad t\u0259sirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131na qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259y\u0259n \u0259sl m\u00fcbariz ziyal\u0131 olub. Onun bu f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259ti c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t qazanm\u0131\u015f v\u0259 g\u0259nc n\u0259sl\u0259 \u00f6rn\u0259k olaraq g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Z\u0259ngin \u00f6mr\u00fcn nurlu zirv\u0259si<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>H\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 elmd\u0259, xalqa v\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 xidm\u0259td\u0259 g\u00f6r\u0259n akademik M\u0259d\u0259d \u00c7obanovun yorulmaz f\u0259aliyy\u0259ti bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini qoruyub saxlamaqda, h\u0259r bir yaz\u0131s\u0131, h\u0259r bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 elmi-m\u0259d\u0259ni m\u00fchitimiz\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kd\u0259dir. Onun \u00e7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan dil\u00e7ilik elminin q\u0131z\u0131l fonduna daxil olmaqla yana\u015f\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fck\u0259nm\u0259z bir m\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259dir.<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda \u00e7arp\u0131\u015fan, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Bor\u00e7al\u0131 m\u00fchitinin elmi inteqrasiyas\u0131na \u00f6mr\u00fcn\u00fc h\u0259sr ed\u0259n, ziyal\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259si s\u0259rgil\u0259y\u0259n M\u0259d\u0259d \u00c7obanov xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di ya\u015famaq haqq\u0131 qazanm\u0131\u015f uca bir zirv\u0259dir. Onun \u00f6m\u00fcr yolu &#8211; elm\u0259 s\u0259daq\u0259tin, V\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u0259n g\u00f6z\u0259l t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2807\" src=\"https:\/\/ziya.info.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Yegane-Qehremanova-001-241x300.jpg\" alt=\"\" width=\"383\" height=\"476\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>YEGAN\u018f Q\u018fHR\u018fMANOVA<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><em><strong>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universiteti<\/strong><\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><em><strong>Filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><em><strong>Az\u0259rbaycan &#8211; T\u00fcrk Xalqlar\u0131 Qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u0130ctimai Birliyinin h\u0259ms\u0259dri<\/strong><\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #3366ff;\"><em><strong>\u0130ctimai X\u0259b\u0259r Agentliyi v\u0259 ATA TV-nin direktoru<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/atatv.az\/index.php?newsid=1518\">https:\/\/atatv.az\/index.php?newsid=1518<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #3366ff;\"><strong>ZiM.Az<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan elmi v\u0259 ictimai fikir tarixi el\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 ucal\u0131r ki, onlar\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu b\u00fct\u00f6v&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1119,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,3,16,15,5],"tags":[],"class_list":["post-1118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alimlrimiz","category-bolnisi","category-darvaz","category-elm","category-gurcustan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1120,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions\/1120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolnisi.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}